Czasowniki modalne na maturze

Czasowniki modalne (modal verbs) to grupa czasowników posiłkowych, które wyrażają nastawienie mówiącego do czynności — możliwość, konieczność, obowiązek, pozwolenie, przypuszczenie, radę czy życzenie. Na maturze z angielskiego pojawiają się w wielu różnych kontekstach: w zadaniach na transformacje, uzupełnianie luk, w wypowiedzi pisemnej i ustnej. Opanowanie czasowników modalnych to jeden z kluczy do sukcesu na egzaminie.

Can, could, be able to — możliwość i umiejętność

"Can" wyraża umiejętność lub możliwość w teraźniejszości: "I can swim." "Can" używamy też do próśb: "Can you help me?" "Could" to przeszłość "can" (umiejętność w przeszłości: "I could swim when I was five") oraz bardziej uprzejma forma próśb: "Could you open the door, please?" "Be able to" to zamiennik "can" we wszystkich czasach: "I will be able to come." Na maturze uważaj na różnicę między "could" (umiejętność w przeszłości) a "was able to" (udało się zrobić coś konkretnego).

Must, have to, should — obowiązek i powinność

"Must" wyraża silny obowiązek, często wynikający z wewnętrznego przekonania: "I must study for the exam." "Have to" to obowiązek zewnętrzny: "We have to wear uniforms at school." Ważna różnica: "mustn't" (nie wolno) vs "don't have to" (nie muszę). "Should" i "ought to" wyrażają radę lub powinność: "You should see a doctor." "Ought to" jest bardziej formalne. Na maturze "should" pojawia się częściej niż "ought to".

May, might — pozwolenie i przypuszczenie

"May" używamy do wyrażania pozwolenia (bardziej formalne niż "can"): "May I come in?" oraz przypuszczenia: "It may rain later." "Might" to nieco mniej pewna forma przypuszczenia: "She might be at home." Na maturze "may" i "might" pojawiają się głównie w kontekście przypuszczeń (deduction). Pamiętaj, że w przeszłości używamy "may have + Past Participle" i "might have + Past Participle" dla przypuszczeń o przeszłości.

Will, would — przyszłość i grzeczne prośby

"Will" wyraża przyszłość, obietnice, przewidywania i spontaniczne decyzje: "I will help you." "Would" to przeszła forma "will" w mowie zależnej ("He said he would come") oraz grzeczne prośby: "Would you like some tea?" "Would" używamy też w drugim okresie warunkowym. "Would rather" i "would prefer" wyrażają preferencje. To ważne konstrukcje na maturę, szczególnie w wypowiedzi ustnej.

Modalne w przeszłości — must have, should have, could have

Na maturze rozszerzonej często pojawiają się konstrukcje "modal + have + Past Participle". "Must have" — prawie pewny wniosek o przeszłości: "He must have forgotten." "Should have" — krytyka lub żal: "You should have told me." "Could have" — możliwość w przeszłości: "She could have won." "Might have" — możliwość: "They might have left." "Can't have" — niemożliwość: "He can't have said that." Te konstrukcje są zaawansowane i robią wrażenie na egzaminatorze.