Gramatyka do matury z angielskiego — co trzeba umieć?

Gramatyka na maturze z angielskiego spędza sen z powiek wielu uczniom. Zakres wymagań jest dość szeroki, ale nie musisz znać każdego wyjątku i reguły — kluczowe jest opanowanie tych struktur, które rzeczywiście pojawiają się w arkuszach. W tym artykule przedstawiamy kompletny przegląd zagadnień gramatycznych, które musisz znać, aby dobrze przygotować się do matury z angielskiego na poziomie podstawowym i rozszerzonym.

Czasy gramatyczne — absolutna podstawa

To najważniejszy dział gramatyki na maturze. Musisz swobodnie posługiwać się następującymi czasami: Present Simple (fakty, nawyki, rozkłady), Present Continuous (czynności w trakcie, plany), Past Simple (zakończone czynności w przeszłości), Past Continuous (tło w przeszłości), Present Perfect (doświadczenia, skutki teraźniejsze), Present Perfect Continuous (czynności trwające do teraz), Past Perfect (przeszłość przed inną przeszłością), Future Simple (will dla przewidywań i decyzji), konstrukcja "going to" (plany i zamiary). Na poziomie rozszerzonym dochodzą jeszcze czasy Future Continuous i Future Perfect. Ćwicz rozpoznawanie kontekstu — to klucz do poprawnego wyboru czasu.

Okresy warunkowe i tryb przypuszczający

Okresy warunkowe pojawiają się na maturze regularnie. Zerowy okres warunkowy (if + Present Simple, Present Simple) dotyczy faktów naukowych i zawsze prawdziwych sytuacji. Pierwszy okres warunkowy (if + Present Simple, will + bezokolicznik) opisuje realne sytuacje w przyszłości. Drugi okres warunkowy (if + Past Simple, would + bezokolicznik) to sytuacje nierealne lub hipotetyczne. Trzeci okres warunkowy (if + Past Perfect, would have + III forma) dotyczy nierealnych sytuacji w przeszłości. Na rozszerzeniu musisz także znać mieszane okresy warunkowe oraz konstrukcje z "wish" i "if only" do wyrażania żalu i niespełnionych pragnień.

Strona bierna i mowa zależna

Strona bierna (to be + III forma czasownika) jest często testowana na maturze, zwłaszcza w transformacjach zdań. Musisz umieć przekształcić zdanie ze strony czynnej na bierną w różnych czasach. Szczególnie ważne są: Present Simple Passive, Past Simple Passive, Present Perfect Passive oraz Future Simple Passive. Mowa zależna (reported speech) również pojawia się w arkuszach — musisz umieć przekształcić zdania oznajmujące, pytania i polecenia, pamiętając o cofnięciu czasu (backshift) i zmianie zaimków oraz określeń czasu i miejsca.

Przyimki, przedimki i wyrażenia przyimkowe

Przyimki to prawdziwe wyzwanie, ponieważ często różnią się od tych używanych w języku polskim. Na maturze musisz znać przyimki czasu (in, on, at, since, for, during, by, until), przyimki miejsca (in, on, at, next to, between, opposite, behind, above) oraz przyimki ruchu (into, out of, through, across, along, towards). Ważne są też wyrażenia przyimkowe (in spite of, because of, due to, instead of, in addition to) oraz phrasal verbs. Przedimek (a/an, the, zero article) też bywa testowany, szczególnie w kontekście reguł użycia "the" z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi.

Składnia: kolejność słów, pytania, zdania złożone

Na koniec warto przypomnieć sobie zasady poprawnej składni angielskiej. Pytania pośrednie (Could you tell me where the station is?), pytania z przyimkami (What are you looking at?), zdania przydawkowe (defining i non-defining relative clauses), konstrukcje emfatyczne (It was... that..., What... is...) oraz inwersja stylistyczna (Not only did he come, but also...). Na poziomie rozszerzonym pojawiają się też konstrukcje z "should" w zdaniach warunkowych (If you should see him...) oraz "were to" w drugim okresie warunkowym. Systematyczna powtórka wszystkich tych zagadnień da Ci solidne podstawy gramatyczne na maturę.