Słowotwórstwo na maturze z angielskiego

Słowotwórstwo, czyli word formation, to jeden z obowiązkowych elementów matury z angielskiego. Polega na tworzeniu nowych słów z podanego wyrazu poprzez dodawanie przedrostków i przyrostków. To zadanie pojawia się zarówno na maturze podstawowej, jak i rozszerzonej. Wiele osób traci na nim punkty, bo nie zna typowych końcówek dla poszczególnych części mowy. Na szczęście słowotwórstwo rządzi się regularnymi zasadami, które można opanować.

Tworzenie rzeczowników z czasowników

Najczęstsze przyrostki do tworzenia rzeczowników z czasowników to: "-tion" (inform → information), "-sion" (decide → decision), "-ment" (develop → development), "-ance/-ence" (perform → performance, differ → difference), "-ing" (build → building), "-er/-or" (teach → teacher, act → actor), "-ation" (explore → exploration). Czasowniki z "-ate" często zmieniają się w rzeczowniki z "-ation": "create → creation, communicate → communication". Zapamiętaj te pary, a zyskasz cenne punkty.

Tworzenie rzeczowników z przymiotników

Przymiotniki zamieniamy na rzeczowniki najczęściej za pomocą przyrostków: "-ness" (happy → happiness, kind → kindness), "-ity" (active → activity, popular → popularity), "-dom" (free → freedom, wise → wisdom), "-ship" (friend → friendship, partner → partnership), "-th" (warm → warmth, strong → strength, long → length, deep → depth). Uwaga na nieregularne formy: "high" → "height", "broad" → "breadth". Te ostatnie często pojawiają się w zadaniach jako pułapka.

Tworzenie przymiotników

Przymiotniki tworzymy z rzeczowników i czasowników za pomocą przyrostków: "-ful" (beauty → beautiful, success → successful), "-less" (care → careless, hope → hopeless) — przeciwieństwo "-ful", "-able/-ible" (enjoy → enjoyable, access → accessible), "-ous" (danger → dangerous, fame → famous), "-ive" (attract → attractive, create → creative), "-al" (nature → natural, culture → cultural), "-y" (rain → rainy, sun → sunny, cloud → cloudy), "-ic" (science → scientific, economy → economic).

Tworzenie przysłówków i czasowników

Przysłówki najczęściej tworzymy z przymiotników za pomocą "-ly": "quick → quickly, careful → carefully, easy → easily". Uwaga na wyjątki: "good" → "well", "fast" → "fast", "hard" → "hard". Czasowniki tworzymy z rzeczowników i przymiotników za pomocą: "-en" (wide → widen, short → shorten, dark → darken), "-ize/-ise" (modern → modernize, character → characterize), "-ify" (beauty → beautify, simple → simplify). Przedrostki: "en-" (large → enlarge, rich → enrich).

Przedrostki zmieniające znaczenie

Przedrostki negatywne są szczególnie ważne na maturze. "Un-" (happy → unhappy, lucky → unlucky), "in-" (visible → invisible, correct → incorrect), "im-" (possible → impossible, polite → impolite), "il-" (legal → illegal, logical → illogical), "ir-" (regular → irregular, responsible → irresponsible), "dis-" (agree → disagree, appear → disappear), "mis-" (understand → misunderstand, lead → mislead), "non-" (stop → non-stop, fiction → non-fiction). Znajomość przedrostków pozwoli ci odgadnąć znaczenie nieznanych słów.