Mowa zależna na maturze z angielskiego

Mowa zależna, czyli reported speech, to zagadnienie gramatyczne, które regularnie pojawia się na maturze z angielskiego. Polega na relacjonowaniu czyichś słów bez cytowania ich dosłownie. W języku polskim też używamy mowy zależnej, ale w angielskim rządzi się bardziej skomplikowanymi zasadami, zwłaszcza jeśli chodzi o zmianę czasów. Na szczęście zasady są regularne i można je łatwo opanować z odpowiednimi ćwiczeniami.

Zasada cofania czasu

Podstawowa zasada mowy zależnej brzmi: gdy czasownik wprowadzający (reporting verb) jest w czasie przeszłym, czas w mowie zależnej cofa się o jeden stopień w przeszłość. Present Simple → Past Simple: "I like coffee" → He said he liked coffee. Present Continuous → Past Continuous: "I am reading" → He said he was reading. Past Simple → Past Perfect: "I saw her" → He said he had seen her. Present Perfect → Past Perfect: "I have finished" → He said he had finished. Will → Would: "I will come" → He said he would come.

Zmiany zaimków i określeń czasu

Oprócz zmiany czasów, w mowie zależnej zmieniają się też zaimki i określenia czasu i miejsca. "I" → "he/she", "my" → "his/her", "we" → "they". Określenia czasu: "now" → "then", "today" → "that day", "yesterday" → "the day before/the previous day", "tomorrow" → "the next day/the following day", "last week" → "the week before", "next year" → "the following year". "Here" → "there". Pamiętaj o tych zmianach, bo są często testowane w zadaniach egzaminacyjnych.

Pytania w mowie zależnej

Gdy relacjonujemy pytanie, zmieniamy szyk zdania na szyk twierdzący i usuwamy znak zapytania. Dla pytań zamkniętych (tak/nie) używamy "if" lub "whether": "Do you like coffee?" → He asked if I liked coffee. Dla pytań otwartych używamy tego samego słowa pytającego: "Where do you live?" → He asked where I lived. Uważaj — w mowie zależnej nie ma inwersji, szyk jest taki jak w zdaniu twierdzącym. To częsty błąd maturzystów.

Prośby i rozkazy w mowie zależnej

Prośby i rozkazy relacjonujemy za pomocą konstrukcji "asked/told + osoba + to + bezokolicznik". Rozkaz: "Sit down!" → He told me to sit down. Prośba: "Please help me." → She asked me to help her. Zakazy: "Don't smoke here." → He told me not to smoke there. Pamiętaj o "not to" w zakazach — to kolejna częsta pułapka. Ta konstrukcja jest regularna i łatwa do zapamiętania.

Reporting verbs — więcej niż say i tell

Na maturze warto znać więcej czasowników wprowadzających niż tylko "say" i "tell". "Explain" (explain that...), "admit" (admit that...), "promise" (promise to...), "suggest" (suggest doing/suggest that...), "apologize" (apologize for doing...), "deny" (deny doing...), "recommend" (recommend doing...). Używanie różnych reporting verbs podnosi twój wynik w wypowiedzi pisemnej. Pamiętaj jednak o konstrukcjach, które po nich występują — każdy czasownik rządzi inną formą.