Präteritum czy Perfekt?

W języku niemieckim istnieją dwa główne czasy przeszłe: Präteritum (czas przeszły prosty) i Perfekt (czas przeszły złożony). W polskim mamy tylko jeden czas przeszły, więc wybór między nimi może być mylący. Którego użyć w rozmowie, a którego w liście? Odpowiedź zależy od kontekstu, regionu i medium komunikacji.

Perfekt — czas przeszły w mowie

W codziennych rozmowach, w języku mówionym, dominuje Perfekt. Jest to naturalny sposób opowiadania o wydarzeniach z przeszłości: Gestern habe ich einen Film gesehen (wczoraj obejrzałem film), Wir sind nach Berlin gefahren (pojechaliśmy do Berlina). Perfekt tworzymy z czasowników posiłkowych haben lub sein oraz Partizip II. Jest bardziej opisowy i często używany, gdy chcemy podkreślić skutek teraźniejszy przeszłej czynności. Na południu Niemiec i w Austrii Perfekt jest używany prawie wyłącznie w mowie — Präteritum brzmi tam sztucznie.

Präteritum — czas przeszły w piśmie

Präteritum to czas przeszły prosty, używany głównie w języku pisanym — w opowiadaniach, reportażach, artykułach prasowych, literaturze. Es war einmal ein König (dawno, dawno temu był sobie król). W mowie Präteritum pojawia się naturalnie tylko przy kilku częstych czasownikach: sein (ich war), haben (ich hatte), czasownikach modalnych (ich konnte, musste, wollte) oraz werden (ich wurde). Mówiąc Ich war gestern im Kino, używasz Präteritum od sein — i to brzmi naturalnie. Ale Ich sah einen Film zamiast Ich habe einen Film gesehen brzmi już książkowo.

Różnice regionalne

Na północy Niemiec Präteritum jest używane częściej w mowie niż na południu. W Hamburgu usłyszysz Ich sagte, podczas gdy w Monachium to samo brzmiałoby Ich habe gesagt. Standardowy niemiecki (Hochdeutsch) zaleca Perfekt w mowie i Präteritum w piśmie, ale warto dostosować się do regionu. Austriacy i Szwajcarzy niemal zawsze używają Perfekt w rozmowie, a Präteritum rezerwują dla literatury i oficjalnych tekstów.

Plusquamperfekt — zaprzeszłość

Dla porządku warto wspomnieć o Plusquamperfekt, czyli czasie zaprzeszłym. Używamy go, gdy mówimy o wydarzeniu, które wydarzyło się przed innym wydarzeniem w przeszłości: Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren (po tym, jak zjadłem, poszedłem na spacer). Tworzymy go z Präteritum od haben lub sein + Partizip II. To czas rzadszy, ale pojawia się w opowiadaniach i relacjach z przeszłości.